Artykuł
Analiza zapisów prawa dotyczącego samorządów uczniowskich wskazuje, jakie decyzje samodzielnie podejmują uczniowie i w których obszarach muszą być zaangażowani w inny sposób. Warto jednak pamiętać, że ustawa reguluje pewien minimalny standard. Prawo oświatowe (na szczęście) nie określa trybu podejmowania większość decyzji, które mają dla uczniów istotne znaczenie (np. w sprawie zagospodarowania pustego pomieszczenia w szkole). To od zgody dyrekcji i rady pedagogicznej oraz od ich otwartości zależy włączenie uczniów w proces decyzyjny.
Warto też pamiętać, że zaangażowanie w podejmowanie decyzji nie musi oznaczać, że to uczniowie sami je podejmują. W kolejnym podrozdziale prezentujemy kilka pośrednich rozwiązań. Więcej osób zaangażowanych w podejmowanie decyzji to:
- więcej osób zaangażowanych w życie szkoły,
- więcej pomysłów na rozwiązania,
- więcej osób, które utożsamiają się z podjęta decyzją,
- większe poczucie odpowiedzialności za przyjęte rozwiązanie.
W podejmowanie jakich decyzji uczniowie chcą się angażować?
Odpowiedź na to pytanie zależy od poszczególnych uczniów, nie da się więc stworzyć pełnego katalogu takich zagadnień. Doświadczenie pozwala jednak założyć, że uczniowie chcą mieć wpływ na decyzje, które w sposób bezpośredni dotyczą ich sytuacji, niezależnie od tego, czy związane są z dydaktyką, organizacją pracy szkoły, czy jej życiem, kulturalnym.
Poniżej zamieszczamy listę potencjalnych zagadnień, stworzonych z udziałem uczniów i nauczycieli:
- tworzenie struktury samorządu uczniowskiego
- wybór rzecznika praw uczniów
- wybór opiekuna samorządu
- przeznaczenie środków z funduszy rady rodziców
- lista tematów projektów uczniowskich (w gimnazjum)
- sposób zagospodarowania placu przed szkołą
- wybór patrona szkoły
- formy wykorzystania tzw. „godzin karcianych”
- dobór języków obcych
- organizacja zajęć pozalekcyjnych
- wprowadzenie mundurków
- wewnątrzszkolny system oceniania
- program wychowawczy
- prace remontowe w szkole
- działania projektowe SU
- przyznawanie stypendiów
- krój mundurków
- wspólne wyjścia do kina/teatru
- plan zakupów książek do szkolnej biblioteki
W niektórych z powyższych przypadków prawo oświatowe przyznaje możliwość podejmowania decyzji tylko jednemu organowi (radzie pedagogicznej, dyrektorowi, czasem samorządowi uczniowskiemu), nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by przed rozstrzygnięciem propozycje zostały skonsultowane i przedyskutowane z innymi.
Zadanie praktyczne – O czym decydować: Zachęć samorząd uczniowski do sprawdzenia, o czym chcieliby decydować uczniowie szkoły. W tym celu uczniowie mogą stworzyć ścienne forum na szkolnym korytarzu. Takie forum, to nic innego jak kilka arkuszy papieru sklejonych w jedną tablicę i powieszonych na ścianie. Na kartonie napiszcie dużymi literami pytanie: „O jakiej sprawie szkoły chciałbym zdecydować?” i przez tydzień czekajcie na pojawiające się na niej odpowiedzi. Po tygodniu przedstawiciele samorządu powinni zebrać i omówić wyniki tego eksperymentu. Na kartonie z pewnością pojawią się pomysły irracjonalne lub nierealne, ale wśród nich będzie wiele rzeczy, o których wąska grupa władz samorządu nie pomyślałaby w czasie swojej dyskusji. Zadaniem przedstawicieli samorządu jest opracowanie wniosków z forum, zaprezentowanie ich uczniom (na stronie internetowej, przez radiowęzeł, na łamach gazetki szkolnej) oraz nauczycielom i dyrektorowi. Spotkanie z dorosłymi, do którego podstawą będzie materiał ze ściennego forum, może być początkiem ciekawych negocjacji. Forum ścienne może być sposobem zbierania opinii uczniów także o wielu innych sprawach dotyczących samorządu uczniowskiego i życia szkoły!
